همه غافل و مشغول خوردن آن عسل بود . چه خوب مثلى است كه از حكماء براى دنيا مانده . آن رشته ، عمر است ، دو موش ، شب و روز ، و آن اژدها ، مرگ است و آن عسل خاك‌آلوده ، نوش پرنيش دنيا است و آن زنبورها ، ديگرانند كه مثل تو طالب اين عسلند و خواهند از تو بگيرند . پس اگر كسى همين طور خواب مىديدى تعبيرش همين طور بودى . بارى از آنچه گفتيم بديهى شد كه آنچه بعضى از حكماء گفته‌اند در سرّ خواب محكم و متشابه كه اگر خيال در آنچه در خواب ديده تصرف نكند محكم است و بعينه واقع شود و اگر خيال در او تصرّف كرد و به عالم خيال و مثال تنزّل كرد لا بدّ در آنجا به صورتى نمايد و بايد شخص كاملى باشد كه از آن صورت پى به واقع برد ، بايد غرض اين حكيم بيان يك جهتى از جهات محكم و متشابه بودن خواب باشد نه آن كه غرض او بيان انحصار باشد . بفهم چه گفتم . فرع سوّم [ توسّط ، كه خير الامور است ، مخصوص اهل حق است ] بدان كه توسّط ، كه خير الامور است ، مخصوص اهل حق است كه سلسلهء عصمت و تابعان ايشان باشد ، و اهل باطل در افراط و تفريطند . لهذا اعتقاد به بداء و اختيار و رجعت و تقيّه و تأويل متشابه به محكم ، مخصوص شيعه است و اشعرى و معتزلى قائل به جبر و تفويض و منكر رجعت و تقيه و بداء مىباشند و اشعرى تأويل را حتى در متشابه جارى نداند و معتزلى حتى در محكم جارى داند . فرع چهارم . از آنچه گفتيم معنى جسم لطيف و قالب مثالى و بدن شياطين و ملائكه و كيفيت نزول وحى رحمانى و شيطانى و معنى علم باطن و علم لدنّىّ و عالم برزخ و ثواب و عقاب او و محسوس شدن هر معلومى در عالمى و مشاهده شدن هر معرفتى در مملكتى ، همه ظاهر شد و مانع و حجاب نبودن اين اجسام از براى ملائكه و جنّ و اموات و متشكل شدن ايشان به هر شكلى كه خواهند ، همه به حمد اللّه ظاهر شد . فرع پنجم . در اشاره به تجسّم اعمال . بدان كه از بديهيّات مذهب شيعه و حكماء الهيّه ثبوت تجسّم اعمال است و آيات متكثّره مثل يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً 66 ( آل عمران ) و مثل لِيَجْزِيَ اللَّهُ كُلَّ نَفْسٍ ما كَسَبَتْ 67 ( ابراهيم ) و آيات بسيار است . و اخبار متواتره بر اين مطلب شاهد است مثل احاديث حالت احتضار كه از براى محتضر ممثّل مىشود مال او و اهل او و عمل او و اگر عمل نيك باشد به صورت نيكو و اگر بد باشد به صورت بد ظاهر مىشود و با هر سه خطاب مىكند و جواب مىشنود ، و مثل احاديث قبر كه چند عمل نيك ، هر يك به